Korte geschiedenis
In 1999 werd de stichting Saxum In Aquis Moventibus (vrij vertaald: rots in de woelige branding) / Studenten In Actieve Medezeggenschap (SIAM; sinds 2011: Siam)
opgericht. Siam is dé overkoepelende studentenpartij van de Radboud Universiteit Nijmegen geworden. Siam heeft vertegenwoordigers in de Universitaire Studentenraad en de Gezamenlijke Vergadering, de hoogste medezeggenschapsorganen waarin studenten zitting kunnen hebben. Hierin discussiëren de fractieleden van Siam met de koepelvertegenwoordigers van het Nijmeegse studentenleven, het college van bestuur en de ondernemingsraad.
Siam stelt zich ten doel de belangen van student (met name in de USR) en universiteit (primair in de GV) te behartigen in de breedste zin van het woord, dus op elk terrein dat student en universiteit raakt. Siam is hiertoe in staat, zowel door gebruik te maken van de wettelijke bevoegdheden die de medezeggenschap toegekend zijn, als door het in gang zetten van discussies en het initiëren van plannen.
Sinds 1997 bestaat de Universitaire Studentenraad waar Siam sinds 1999 onderdeel van uitmaakt.
Uitgebreide geschiedenis
Het begin
In den beginne (nu ja, zeg maar zo ongeveer ergens vanaf eind jaren zestig) was er de universiteitsraad. Studenten maakten er van het begin af aan deel van uit, eerst ongeordend, later verenigd in een fractie.(1) De eerste was de PSF: de progressieve studentenfractie, die in 1979 werd opgericht. Begin jaren negentig kreeg de PSF concurrentie van ONS (Overleg Nijmeegse Studenten). Voor het grote publiek werd de PSF ervaren als serieuze medezeggenschapspartij terwijl ONS geassocieerd werd met het studentengezelligheidsleven. (2)
In 1997 brak een nieuw hoofdstuk aan in de universitaire medezeggenschap: de Modernisering Universitair Bestuur werd ingevoerd. In Nijmegen werd definitief gekozen voor een gedeeld medezeggenschapsmodel: een Ondernemingsraad en een Universitaire Studentenraad, die over strategische zaken samen zouden vergaderen in de Universitaire Gezamenlijke Vergadering. Dit was een poging de vergaderingen weer op één tafel te krijgen: in de periode hiervoor was al naast de Universiteitsraad een Ondernemingsraad ontstaan voor personeel en een StOK (studentenoverleg KUN) voor studenten. In die kamer zaten vertegenwoordigers van de studentenorganisaties: de studie-, studenten-, sport-, christelijke, (multi)culturele en internationale verenigingen en de politieke/vakbonden (die zetel werd bezet door AKKU). Besloten werd in de USR de gekozen leden van PSF en ONS samen te laten gaan met deze studentvertegenwoordigers. Omdat de gekozen leden wel meedachten over de principiële discussies in de UGV en de benoemde leden alleen belangen behartigden in de USR, bleek in de praktijk meer een tegenstelling tussen benoemde en gekozen leden te ontstaan dan tussen de gekozen leden onderling. Omdat de uitslag van de verkiezingen daarnaast continu vier zetels voor de PSF en vier zetels voor ONS opleverden, besloten de leden van PSF en ONS te gaan fuseren.
SIAM
In 1999 was het zover: de stichting Studenten in Actieve Medezeggenschap / Saxum in Aquis Moventibus (3) werd opgericht. De dubbele betekenis van het acroniem verraadt de dubbele oorsprong van SIAM. De kersverse club kwam met acht zetels in de raad. SIAM profileerde zich in die begindagen als een brede ideeënpartij. Zo sprak de fractie zich ondubbelzinnig uit voor terugkeer van de U-raad, en steunde het uiteindelijk het GV-model dat we nu nog kennen. (4) Ook vond de partij dat de universiteit het bachelor/master model zou moeten omarmen, met als voorwaarden een zachte knip en een financiering van alle masters (ook de twee- en driejarige). (5) Daarnaast zou de universiteit zich meer moeten profileren op haar successen, centrale ligging van Nijmegen in de Europese sfeer en de stimulans van een actief studentenleven. “De mate waarin aan profilering aandacht wordt geschonken hangt echter in sterke mate af van het College van Bestuur,” orakelde de partij: “De vernieuwing van het College in het jaar 2000 kan ook een vernieuwing van het profiel van de Katholieke Universiteit Nijmegen met zich meebrengen.” (6)
Maar ook de concretere punten werden niet geschuwd: zo stopte de fractie heel veel energie in een theaterzaal op de campus (7), de tweede sporthal in het nieuwe
gymnasion en een nieuwe regeling FOndS. (8) Ook zorgde SIAM ervoor dat de UB voortaan de hele zaterdag open ging, en voorkwam het dat de middagpauze regulier ingeroosterd werd als college-uur.
Meer partijen
Toch, één partij is maar saai, vond het bestuur van stichting Multimedia (de uitgever van ANS), en het richtte met zijn dispuut “De Gong” de partij Student’01 op. SIAM kreeg hiermee concurrentie vanuit het verenigingsleven (“bier voor vier”).
Het leidde tot spannende verkiezingen – maar helaas niet tot een hogere opkomst. (9) Ook viel het aangekondigde vernieuwende geluid van Student’01 een aantal Siamezen flink tegen. Dat Student’01 zich keerde tegen het pluche bleek bijvoorbeeld niet uit de praktijk, toen een van de leden voor het eerst tijdens een vergadering zijn mond opendeed om ervoor te willen zorgen dat de leden van de USR voortaan ook kerstpakketten zouden krijgen. Het leidde ertoe dat SIAMee Pepijn Oomen samen met mede-SIAMees Aukje Olthuis onder het motto “een meerpartijenstelsel is prima, maar dan inhoudelijk graag” vaak overlegde met Hester van Male, die de koepelzetel van AKKU in 2001-2002 bezette, om toch eens verdorie met een échte partij te komen.
SIAM vs AKKUraatd
Sinds de oprichting van AKKUraatd waren er duidelijk twee serieuze studentenpartijen in het Nijmeegs studentenlandschap. Zowel SIAM als AKKUraatd kwamen met inhoudelijke punten, leverden voorzitters en vicevoorzitters en behaalden – meestal dankzij goede samenwerking met elkaar en de koepels – aardige successen, zoals de introductie van draadloos internet op de campus, de openstelling van de UB op zondag en de professionalisering van opleidingscommissies.
De toekomst
Nadat de stichting achter de fractie eerder verdwenen was, is er in 2011 een vereniging opgezet. Naast de oprichting van de vereniging werd de schrijfwijze van de naam en het logo aangepast. Na 12 jaar was Siam aan vernieuwing toe. Te vereniging heeft tot doel beter contact te houden met de achter ban en de continuiteit te garanderen. Siam is klaar voor het volgende decenium in de Nijmeegse medezeggenschap!
(Auteur: Pepijn Oomen (lid van de USR voor SIAM, 2000-2002, ambtelijk secretaris van de USR en OR sinds 2006), met aanpassingen in 2011)
(1) Zie voor een compleet overzicht hiervan O.Schreuder. Proeven van eigen cultuur. Vijfenzeventig jaar Katholieke Universiteit Nijmegen, 1923-1998 (Nijmegen 1998) deel 2.
(2)Cathelijne Franken, ‘De strijdbijl begraven’, opnieuw gepubliceerd op de website van ANS 29 april 2009 .
(3) Vrij vertaald: rots in het woelige water. De naam is overigens afkomstig van de activiteitencommissie van het Theresialyceum in Tilbug, waar twee van de oprichters naar school gingen (bron: Pepijn van Erp, oud PSF-er).
(4) SIAM, ‘Voorstanders van ongedeelde medezeggenschap’, in Frederik Smit (red.), Dwangbuis of maatwerk? Medezeggenschap op de universiteit (Nijmegen 2001) 61-64. In de periode 1998-2003 vergaderden de Ondernemingsraad en USR over de meeste zaken apart en kwam de Universitaire Gezamenlijke Vergadering sporadisch bijeen. Na 2003 werden alle onderwerpen voortaan in gezamenlijkheid besproken, in de Gezamenlijke Vergadering.
(5) Verkiezingsprogramma SIAM 2000-2001 (mei 2000) 5
(6) Ibidem 14
(7) Dit mislukte door onwil van het CvB, hetgeen leidde tot het zwartboek Treurspel in 11 bedrijven (2001). Wel kwamen er betere faciliteiten in het cultuurcafé, werd De Rode Laars opgeleverd en werd een van de collegezalen geschikt gemaakt als bioscoopzaal.
(8) Met de uitkering van maanden tijdens het bestuursjaar i.p.v. bij vertraging achteraf. Zie o.m. ‘Sterk slotakkoord van Studentenraad. Hoogspanning tussen de café noirs’, Vox jaargang 2 (2001-2002), nr. 19 (13 juni 2002), p. 10-11.
(9) De opkomst was stabiel geweest op de 23-24 procent, maar ging m.i.v. 2001 gestaag omlaag tot het dieptepunt van 13,9 procent in 2004. Daarna steeg ze weer met als voorlopig hoogtepunt 30,3 procent in 2009.